Mantelzorgverlof wordt flexibeler: belangrijke veranderingen op komst
Veel mantelzorgers combineren een job met de zorg voor een ander. Hoe graag je ook wil blijven werken, soms zijn er toch momenten waarop je niet anders kan dan het werk tijdelijk volledig of gedeeltelijk neer te leggen. Om die balans haalbaarder te maken, wordt het mantelzorgverlof vanaf 1 juli 2026 flexibeler. Deze vorm van thematisch verlof biedt werknemers de mogelijkheid om hun arbeidsovereenkomst tijdelijk geheel of gedeeltelijk te onderbreken om mantelzorg te verlenen. De nieuwe regels spelen in op de realiteit dat mantelzorg vaak dynamisch is en vaak een langdurige inzet vraagt.
Mantelzorgverlof mogelijk per week
Een van de wijzigingen is dat werknemers hun mantelzorgverlof niet langer per volledige maand moeten opnemen. Voortaan kan dit, mits akkoord van de werkgever, in periodes van één week. Deze aanpassing maakt het bijvoorbeeld eenvoudiger om kortstondige zorg op te nemen. Wanneer je zus bijvoorbeeld normaal instaat voor de zorg van je vader, maar een week afwezig is, kon je vroeger enkel een volledige maand mantelzorgverlof opnemen. Dat is nu verleden tijd. Dankzij de kortere opnameperiodes wordt het verlof veel beter af te stemmen op de concrete noden.
1/5 vermindering kan veel langer
Ook de mogelijkheden voor gedeeltelijke loopbaanonderbreking worden verruimd. Wie kiest voor een vermindering van de arbeidstijd met één dag per week kan dit voortaan gedurende maximaal dertig maanden. Voorheen lag de grens op twaalf maanden, gelijk aan de halftijdse vermindering. Ook dit maakt het mogelijk om het mantelzorgverlof meer gespreid op te nemen en beter af te stemmen op de concrete zorgbehoeften. De nood aan mantelzorgverlof kan immers sterk verschillen. Zo kan het bijvoorbeeld voldoende zijn om gedurende een periode slechts één dag per week verlof te nemen voor de zorg van je vader, omdat je de zorg deelt met je broer of zus.
Volledige 6 maanden mantelzorgverlof inzetten voor één persoon
Daarnaast wordt het nu mogelijk om de volledige zes maanden mantelzorgverlof te besteden aan één zorgbehoevende persoon. Vroeger werd dit beperkt tot drie maanden per persoon, wat voor veel mantelzorgers onvoldoende ruimte liet om langdurige of intensieve zorg te blijven bieden. De nieuwe regeling erkent dat langdurige zorg vaak niet netjes binnen korte tijdsblokken past.
Ook tijdens een gedeeltelijk verblijf in een residentiële voorziening
Een andere belangrijke verandering betreft de situaties waarin de zorgbehoevende gedeeltelijk in een residentiële instelling verblijft. Tot nu toe kon dit een drempel vormen om mantelzorgverlof te verkrijgen. Dat verandert nu: ook wanneer iemand een deel van de tijd in een residentiële voorziening verblijft, blijft mantelzorgverlof mogelijk.
Minder administratie
Tot slot wordt ook de geldigheidsduur van de erkenning als mantelzorger aangepast. Waar die erkenning vroeger één jaar geldig was – met slechts één verlenging van een jaar – wordt ze nu toegekend voor een periode van twee jaar. Die termijn kan bovendien opnieuw met twee jaar worden verlengd. Dit betekent dat mantelzorgers minder vaak administratieve stappen moeten ondernemen, wat opnieuw bijdraagt aan een lagere regeldruk en meer continuïteit.
Deze maatregelen gaan in vanaf 1 juli 2026.
Standpunt
Deze wijzigingen versterken de mogelijkheden voor mantelzorgers om hun job en mantelzorg beter te combineren. Vanuit OKRA‑zorgrecht juichen we deze maatregelen toe. Ondanks deze maatregelen zien we echter dat er nog steeds mantelzorgers tussen de mazen van het net vallen. Mantelzorgers die geen job kunnen opnemen en waarbij de huidige maatregelen niet toereikend zijn. We denken aan personen die gedurende een zeer lange periode, vaak levenslang, mantelzorg opnemen, zoals bijvoorbeeld ouders van kinderen met bijzondere zorgnoden of partners van iemand met een chronische ziekte.
Om die groep mantelzorgers op korte termijn adequaat te ondersteunen vragen we samen met de andere mantelzorgverenigingen een breder ‘mantelzorgkrediet’. Het mantelzorgkrediet moet een instrument zijn dat de meest kwetsbare mantelzorgers ondersteunt in het uitbouwen van een duurzame loopbaan, waarbij rekening wordt gehouden met hun draagkracht en hun informeel maatschappelijk engagement ook financieel billijk wordt gehonoreerd. Dit kan op termijn bijdragen tot lagere uitgaven in zowel de ziekteverzekering als de werkloosheidsregeling.
Op lange termijn streven we naar een omvattend mantelzorgkrediet waar alle mantelzorgers doorheen hun loopbaan en leven gebruik van kunnen maken. En dit ter vervanging van de huidige complexe verlofsystemen en maatregelen voor mantelzorgers.
Meer weten?
Meer info over de verlofmogelijkheden van mantelzorgers
www.cm.be/nl/wat-te-doen-bij-loopbaanonderbreking-voor-thuiszorg#Mantelzorgverlof
Contacteer OKRA-zorgrecht:
zorgrecht@okra.be – 02 246 67 00