Testaankoop, Financité en OKRA teleurgesteld over wetsontwerp bankautomaten: “Regels zijn héél vrijblijvend”
Financité, OKRA en Testaankoop hebben de tekst van het wetsontwerp dat de toegang tot bankautomaten moet regelen bekeken. De organisaties zijn tevreden dat er eindelijk bindende wetgeving komt, maar vinden dat de tekst nog te vrijblijvend is. Ze laat ook veel mogelijkheden om nóg meer bankautomaten weg te halen, en mist de kans om een aantal essentiële waarborgen rond de toegang tot bankautomaten wettelijk te verankeren. De organisaties vragen dan ook om betrokken te worden in de onderhandelingen met de banksector.
Wettelijk kader zonder verplichtingen
Het wetsontwerp diverse bepalingen inzake economie III, dat een nieuw hoofdstuk rond bankautomaten moet invoeren in het Wetboek van economisch recht, wordt volgende dinsdag 10 november besproken in de Commissie Economie. Het basisidee van de wet is dat er onderhandelingen zullen komen tussen de regering en de banksector om verdere regels rond de bankautomaten vast te leggen in een akkoord: hun geografische spreiding, beschikbaarheid en toegankelijkheid.
Een akkoord is echter niet verplicht, de wet vermeldt enkel dat zo’n akkoord kan gesloten worden. Komt het er niet, dan is er geen alternatief voorzien om garanties rond de spreiding, beschikbaarheid en toegankelijkheid van bankautomaten uit te werken. Boetes zijn ook alleen maar mogelijk als de uitbaters van de bankautomaten de regels uit het akkoord opzettelijk niet nakomen, en dan ook alleen maar voor de regels die de regering zelf specifiek aanduidt.
“Dat we na jaren actievoeren met SOS Cash eindelijk een wettelijke basis krijgen voor de toegang tot bankautomaten is mooi”, zegt Laura Clays, woordvoerder van Testaankoop. “Maar helaas moeten we vaststellen dat de afspraken te vrijblijvend zijn. Zoals de Raad van State aangeeft, zou de regering de verplichtingen over de toegankelijkheid en bereikbaarheid van bankautomaten beter via koninklijk besluit opleggen aan de banken, in plaats van via een akkoord met de sector dat niet eens verplicht is.”
Winstgevendheid primeert op toegankelijkheid
Het wetsontwerp legt opnieuw de mogelijkheid op tafel om geldautomaten die onvoldoende winstgevend zouden zijn, weg te halen. En als het aantal geldopnames afneemt, kan het akkoord ook worden heronderhandeld. Voor Testaankoop, Financité en OKRA is dat een gevaarlijke redenering: toegang tot geld is een recht. De banksector moet dat recht garanderen, ook in gebieden waar het minder winstgevend zou zijn.
“Voor oudere personen met digitale kwetsbaarheden is een bankautomaat in de nabije omgeving niet enkel een kwestie van comfort” zegt Herman Fonck, voorzitter van OKRA Belangenbehartiging. “Met vlotte toegang tot cash in hun onmiddellijke omgeving staat of valt hun financiële autonomie”. 30% van de 75-plussers heeft geen smartphone en heeft thuis geen internet: zonder een bankautomaat met toegang tot cash en waarmee je zicht hebt op je rekeningenstand moeten zij beroep doen op familieleden of derden voor al hun geldzaken.
Bovendien zouden volgens het wetsontwerp bankautomaten mogen weggehaald worden wanneer lokale besturen er een belasting op zouden heffen. Zo’n regeling legt rechtstreeks druk op gemeentes, zeker in Wallonië, waar dit soort van belastingen vaker voorkomt.
De wettekst gaat dus volledig voorbij aan alle punten die Testaankoop, Financité en OKRA al jaren essentieel achten om de toegang tot bankautomaten te blijven garanderen:
- Een maximale afstand tot de dichtstbijzijnde bankautomaat. De organisaties vragen een maximale afstand over de weg van 5 km in landelijke gebieden, 3 km in tussenliggende gebieden en 2 km in steden.
- Een minimaal aantal automaten in dichtbevolkte gebieden. De organiaties vragen dat centrumsteden meer automaten krijgen, om wachtrijen te voorkomen.
- Een redelijke beschikbaarheid van kleine biljetten. Briefjes van 5 en 10 euro zijn nochtans onmisbaar voor mensen met een kleiner budget.
- Een garantie van 1 bankautomaat per deelgemeente. Volgens berekeningen van Financité hebben momenteel 108 gemeenten slechts één bankautomaat. In 51 daarvan gaat het om een automaat van bpost, dat nochtans geen bank is. Het zijn nochtans de banken die de geografische spreiding moeten garanderen.
“Wij roepen de regering op om deze garanties via de wet te verankeren, zodat de toegang tot cash voor alle Belgische consumenten gewaarborgd wordt”, zegt Laura Clays.
Alle actoren dragen bij
Daarnaast regelt het wetsontwerp ook een vergoedingsstructuur voor de uitbaters van bankautomaten. Testaankoop, Financité en OKRA vinden dat positief: banken die zelf geen automaten hebben, maar waarvan de klanten wel geld opnemen via de automaten van andere banken, zullen moeten bijdragen aan de financiering ervan.
Dat mag voor de drie organisaties zelfs nog verder gaan. “Elke instelling zou moeten bijdragen in verhouding tot haar werkelijke marktaandeel”, zegt Anne Fily, onderzoeker financiële inclusie bij Financité. Volgens berekeningen van Financité beheren de 4 grootste banken momenteel slechts 44% van de locaties met bankautomaten terwijl zij ongeveer 75% van de klanten vertegenwoordigen. Omgekeerd hebben sommige banken proportioneel juist meer automaten dan hun marktaandeel rechtvaardigt. Dat onevenwicht zou moeten worden gecorrigeerd.
Middenveld mee aan tafel
Het wetsontwerp voorziet dat een overeenkomst onderhandeld moet worden tussen de regering en de banksector. “Eerdere onderhandelingen leidden altijd tot twijfelachtige uitkomsten. Onze organisaties vrezen dat dezelfde methode tot dezelfde resultaten zal leiden”, zegt Anne Fily.
Testaankoop, Financité en OKRA vragen daarom dat het parlement hun opmerkingen bij de behandeling van het wetsontwerp in rekening neemt, zij betrokken worden bij het onderhandelingsproces met de banksector en dat de nieuwe tekst die uit de onderhandelingen komt opnieuw wordt voorgelegd aan het parlement, opdat het een volledige controle kan uitoefenen.
Voor meer info:
Herman Fonck, voorzitter belangenbehartiging OKRA – GSM 0478 553 775
Kortingen voor leden
Het OKRA-bonnenboekje is een extraatje bovenop je lidmaatschap bij OKRA. Er even tussenuit, aandacht voor je gezondheid, meer comfort, zelfs nieuwe schoenen of een goed boek, het kan nu mét korting of een speciaal OKRA-voordeel dankzij de bonnen van onze partners. Je OKRA-lidgeld is in geen tijd terugverdiend.
OKRA-dating
Vind jouw perfecte match via OKRA! Zin om nieuwe contacten te leggen? OKRA en 50plusMatch helpen je daarbij! Zoek contact met andere OKRA-leden of date veilig én voordelig met duizenden senioren. Chat, maak vrienden of ga mee naar een leuke activiteit.
Probeer 1 week gratis en geniet als OKRA-lid van stevige korting!