WZC Barometer 2026

Factuur stijgt sneller dan pensioen

• De gemiddelde dagprijs zonder supplementen in een woonzorgcentrum bedraagt nu 2.359 euro per maand. In commerciële woonzorgcentra is dit 2.561 euro per maand, in non-profit voorzieningen 2.313 euro per maand en in publieke centra 2.225 euro per maand. De gewogen gemiddelde prijs voor nieuwe bewoners steeg het afgelopen jaar met 2,8%, terwijl de (bruto)pensioenen met 2% stegen.
• Dit zijn dagprijzen zonder de supplementen voor de kosten van apotheek en artsen, het wassen en herstellen van persoonlijke kledij, de huur van een koelkast of tv, internet, een tv-abonnement of telefoon op de kamer. Deze kosten variëren naargelang het woonzorgcentrum en zijn soms inbegrepen in de dagprijs, maar vaak ook niet. De verplichte aangifte van deze supplementen door woonzorgcentra aan de Vlaamse overheid verloopt gebrekkig, waardoor systematische en betrouwbare gegevens ontbreken. Meerdere gemeenten hebben recent besloten om supplementen uit de dagprijs te halen en apart aan te rekenen aan bewoners. Deze bijkomende kosten zijn niet zichtbaar in de dagprijsmetingen.
• Het gemiddeld nettopensioen (werknemers, ambtenaren, zelfstandigen) in België bedraagt 1.787 euro per maand ( cijfer van de Federale Pensioendienst voor 1/1/2026). Gemiddeld moet een gepensioneerde 572 euro per maand bovenop zijn pensioen bijleggen om het woonzorgcentrum te betalen. Voor een werknemer met een gemiddeld werknemerspensioen van 1.601 euro netto gaat het om 758 euro per maand die uit zijn/haar spaargeld moet worden bijgelegd. Maand na maand.
• Bij elke indexaanpassing vergroot de kloof tussen het nettopensioen en de factuur van het woonzorgcentrum: het gemiddeld pensioen stijgt dan met 35 euro, terwijl het woonzorgcentrum 47 euro duurder wordt.

OKRA pleit daarom voor de invoering van inkomens- en vermogensgerelateerde tarieven in de ouderenzorg, waarbij ouderen maximaal 75% van hun nettopensioen betalen in de 75% goedkoopste woonzorgcentra.

Zeer ongelijke kwaliteit van zorgverlening

• De verschillen in kostprijs tussen commerciële, non-profit- en publieke woonzorgcentra staan haaks op het aantal zorgmedewerkers per bewoner. In commerciële woonzorgcentra zijn er gemiddeld 38 zorgmedewerkers per 100 bewoners, in non-profitinstellingen 47 en in publieke instellingen 49 voltijdse zorgmedewerkers per 100 bewoners.
• Gemiddeld zijn er 44 voltijdse zorgmedewerkers per 100 bewoners in woonzorgcentra. De verschillen tussen voorzieningen zijn echter groot: in sommige centra ligt dat aantal op 20, terwijl andere tot 90 voltijdse zorgmedewerkers per 100 bewoners tellen. Voor dezelfde kostprijs krijg je in het ene woonzorgcentrum vier keer meer handen aan het bed dan elders.
• Hoewel de subsidies deels afhangen van de zorgzwaarte van de bewoners, blijft een duidelijke tendens zichtbaar. Wanneer woonzorgcentra worden vergeleken op basis van de gemiddelde zorgbehoefte van hun bewoners, blijken commerciële centra systematisch het minste zorgpersoneel in dienst te hebben, terwijl ze tegelijk de hoogste dagprijzen aanrekenen. Publieke woonzorgcentra van steden en gemeenten combineren dan weer de hoogste personeelsbezetting met de laagste dagprijzen, mede doordat lokale besturen vaak financieel tussenkomen om tekorten op te vangen. De non-profitsector bevindt zich tussen beide in.
• De non-profitsector en commerciële woonzorgcentra werken nochtans met dezelfde betoelagingsregels en dezelfde minimale arbeidsvoorwaarden. De hogere prijzen in commerciële woonzorgcentra bij een lagere personeelsbezetting wijzen erop dat de middelen er niet op dezelfde wijze aan meer zorgpersoneel worden besteed.
• 52 Vlaamse woonzorgcentra halen niet de minimale norm van 1 verpleegkundige per 10 bewoners, terwijl de regelgeving voorziet in een permanente verpleegkundige (24/7). 73% daarvan zijn commerciële centra (vooral van de Armonea-groep, naast Emeis, Vulpia en Korian). OKRA vindt dat deze minimumbezetting onverkort moet worden afgedwongen in álle woonzorgcentra bij de komende hervorming van de personeelsnormen.
• De meest gehoorde klacht van bewoners én zorgpersoneel in woonzorgcentra betreft de te lage personeelsbezetting, met alle gevolgen van dien: onvoldoende tijd voor kwalitatieve zorg op mensenmaat, gestresseerd en ondergewaardeerd personeel. Er is absoluut nood aan extra investeringen in de ouderenzorg. Het recente beleid met besparingen in de ouderenzorg en de komende hervorming van de personeelsnormen binnen het huidige budget gaan de verkeerde richting uit. Ouderen verdienen meer zorg en meer handen aan het bed.

OKRA verzet zich in de lopende sectorbesprekingen tegen een geplande hervorming waarbij de minimale normen voor verpleegkundigen en zorgkundigen zouden worden gehalveerd of, in een ander voorliggend scenario, helemaal zouden worden geschrapt.

Met de toenemende zorgbehoeften van bewoners van woonzorgcentra is er net meer en beter gekwalificeerd zorgpersoneel nodig. Tevens ontbreekt het aan een goede meting van kwaliteitsindicatoren en aan een preventief en proactief optreden van de zorginspectie.

Provinciale barometers

In onze provinciale infografieken publiceren we met naam en toenaam de woonzorgcentra met de beste en zwakste personeelsbezetting. In samenwerking met de OKRA-trefpunten verspreid over Vlaanderen organiseert OKRA regionale en gemeentelijke infosessies om een breed publiek vertrouwd te maken met de kenmerken van de woonzorgcentra in hun regio: prijzen, personeelsbezetting, commerciële exploitatie en gemeentelijke kortingen.

Alle nationale en provinciale resultaten zijn terug te vinden in dit databestand en in deze Nationale infografiek en de provinciale infografieken voor Limburg, Oost-Vlaanderen,  Vlaams-Brabant, West-Vlaanderen en Antwerpen.

ALGEMENE CONCLUSIE

De kloof tussen het gemiddeld pensioen en de kostprijs van een gemiddeld woonzorgcentrum is het afgelopen jaar nog groter geworden. OKRA pleit daarom voor de invoering van inkomens- en vermogensgerelateerde tarieven in de ouderenzorg, waarbij ouderen maximaal 75% van hun nettopensioen betalen. Een dergelijke derdebetalersregeling via de zorgkassen wil OKRA aanvullen met middelen uit de erf- en schenkbelasting. Hiervoor ligt inmiddels een uitgewerkt technisch en budgettair voorstel op tafel, te bekijken via deze link.

Tegenover de hoge prijs die bewoners van woonzorgcentra betalen, staat bovendien een sterk wisselende kwaliteit van zorg: de duurdere commerciële woonzorgcentra beschikken systematisch over het minste zorgpersoneel. OKRA pleit daarom voor hogere personeelsnormen en een doeltreffende handhaving van de zorgkwaliteit in alle woonzorgcentra.

Voor meer info: Herman Fonck, voorzitter belangenbehartiging OKRA –
GSM 0478 553 775

Dit databestand is gebaseerd op de basisgegevens van het Departement Zorg, met de aangiftes van woonzorgcentra, ons bezorgd in maart 2026. De manier waarop OKRA deze gegevens heeft gecorrigeerd en verwerkt, wordt beschreven in de toelichtende nota (zie link naar toelichtende nota). De verwerking en conclusies zijn dan ook volledig de verantwoordelijkheid van OKRA-belangenbehartiging en binden het Departement Zorg of de overheid niet.